Auteur archieven: Dagmar Holtman

Wholla en KILB ken je niet, en wel hierom: mijn favoriete copy fuck-ups

pony's die zwemmen

Lucht kloppen in droge teksten: dat is wat ik doe als copywriter. Maar soms vergaloppeer ik me en fluit de klant me terug. Gelukkig wel.

Mijn brein werkt soms als een kudde op hol geslagen pony’s

Als copywriter houd ik me de hele dag bezig met het toevoegen van schwung aan droge teksten. Ik kneed het ambtelijke eruit, maak het stroperige vloeibaar en perk het gebruik van ‘alsmede’ en ‘echter’ in. Maar af en toe vlieg ik daarmee uit de bocht. En dan hoor ik van de opdrachtgever: “Ho stop! Dit zou ik nóóit zo opschrijven”. Dan heb ik teveel (van mijn) spreektaal in de tekst verwerkt. Iets waar sommige mensen juist andersom weer veel last van hebben. Maar deze wake-up call is goed. Want het vertelt mij dat ik de horde op hol geslagen pony’s in mijn brein weer terug moet leiden naar de kraal. Giddy up!

‘Au’, zegt mijn ego, als de klant de eerste versie afkeurt

“Deze eerste versie is, ja, hoe moet ik dat zeggen, niet helemaal wat ik bedoelde”, aldus klant X. Shit. Ik voel me bijna betrapt, alsof ik iets heb lopen uitvreten dat niet mag. En in de verte hoor ik het zachte gehuil van mijn ego. Kritiek op schrijven, ook als het voor een ander is, raakt je altijd persoonlijk. Want de tekst die ik schrijf komt altijd uit mijn brein. Maar het geeft niet. Ik lik mijn wonden en begin opnieuw. Het is juist dit soort feedback die mij helpt om me nog beter in te leven in wat de opdrachtgever wil. Wat wil hij of zij vertellen en hoe zorg ik ervoor dat de manier waarop dat gebeurt zo succesvol en betekenisvol mogelijk is?

Ook Michael Jordan had fuck-ups – en dit zijn de mijne

michael jordan

Afbeelding via AP Photo/Michael Conroy

“I’ve missed more than 9000 shots in my career. I’ve lost almost 300 games. 26 times, I’ve been trusted to take the game winning shot and missed. I’ve failed over and over and over again in my life. And that is why I succeed.”

Omdat ik fan ben van deze uitspraak van Michael Jordan, volgens velen de beste basketballer ever, deel ik deel hier mijn drie mooiste en meest recente over-de-top-verschrijvingen.

Oftewel: mijn favoriete copy fuck-ups

  1. Wholla if you hear us!

Dat was een poging om het contactformulier van Wholly Chefs meer jeu te geven. Maar zoals Dorien en Onne zelf zeiden: “Wij begrijpen eigenlijk niet wat dit betekent”.

  1. Als je BLIK omdraait krijg je KILB. Schrijf je in en ontvang het laatste nieuws in BLIK.

Eh, ja, dat was voor de nieuwsbrief van vanBLIK. Om redenen die ik niet hoef toe te lichten heeft Maartje dit niet gebruikt.

  1. De meeste mensen realiseren zich alleen niet dat het ondernemerschap af en toe echt kan zuigen. Je kunt keihard op je bek gaan en dat is echt niet alleen maar ‘leuk’ en ‘leerzaam’.

‘Zou jij bij mensen die dit roepen in hun blog een traineeship volgen?’, vroeg Holger van Traineeship Ondernemen mij. Eigenlijk niet, nee.

Met de klant pingpongen tot een goed resultaat

De corporate story van een organisatie vertellen, daarvoor de brand voice ontwikkelen en er daarnaast voor zorgen dat de copy fris, fruitig en vooral functioneel is: dat gaat de ene keer sneller dan de andere. Door met de klant heen en weer te pingpongen over wat de precieze boodschap moet zijn – in vorm en inhoud – komen we doorgaans snel tot de kern. Vandaar dat ik het om die reden ook niet erg vind dat ik soms een uitglijder maak. Van fouten leer je het meest en soms moet je weten hoe iets níet moet voordat je het exceptioneel goed kunt doen. Want alle (online) trainingen, how-to-blogs en whitepapers ten spijt: van mijn opdrachtgevers leer ik het meest.

pony loopt kalmpjes over de wei

En gelukkig blijft er soms een verdwaalde pony staan 😉

 

 

Waarom je in eerste instantie niets hebt aan tips en trucs van een tekstschrijver

supermarkt beeld nrc

Er zijn onwijs veel tips, trucs, hacks en ezelsbruggetjes die je helpen met schrijven, en die ik als copywriter graag met je deel. Maar als je niet weet wát je wilt vertellen, en waaróm, dan maakt zelfs de beste copywriter van de wereld er een ondefinieerbaar potje van.

Ding dong: het gaat om de inhoud

Uiteindelijk heb je helemaal niets aan tips en trucs als je niet weet wát je moet schrijven. Want het schrijven van een goede tekst gaat vooral over het stellen (en beantwoorden) van de juiste vragen. Uiteindelijk gaat het om de inhoud. Toch? Pas als je weet wát er in dat ondefinieerbare potje van de Turkse supermarkt zit (dat je uitkoos op het hoge exotische gehalte van het etiket), kun je ermee aan de slag.

Oké. Maar welke vragen moet je dan stellen?

Stel: jij hebt tekst nodig voor je website, nieuwsbrief, folder, blog, jaarverslag of wat dan ook, en je huurt mij in. Dat betekent dat we beginnen met een ‘leegloopsessie’ zodat ik helder krijg wat ik precies voor je kan doen. Om daarachter te komen ga ik je dit soort vragen stellen (en voor wie Journalistiek heeft gestudeerd: spot de w, w, w, w, w & h):

  • Welke doelgroep(en) heb je voor ogen?
  • Wat is het doel van de tekst? Informeren, prikkelen, amuseren, verkopen? Iets compleet anders?
  • Ligt er al een format klaar of moet ik daarover meedenken?
  • Welke tone of voice past bij jou en je organisatie?
  • Vind je het belangrijk om zakelijk over te komen, of persoonlijk?
  • Vanuit wie zend je? Jij als organisatie, als persoon, als verzameling professionals?
  • Gaat het om statische tekst of is er steeds verse content nodig? En wat voor verse content heb je dan in gedachten?
  • Waarom kies je voor dit medium (website, folder, blog etc.) om jouw boodschap te verspreiden?
  • Hoe duidelijk heb jij je eigen verhaal voor ogen? Wat onderscheid jou van je concullega’s?
  • Heb je inzicht in wat jouw (beoogde) doelgroep wil of nodig heeft?
  • En tot slot: wat ligt er al aan tekst, en mag ik daar wat van zien? Dan kan ik beter inschatten hoeveel werk het is.

Dus: vraag mij maar het hemd van het lijf

Als je van plan bent om me in te huren kun je je ogen alvast langs deze vragen laten gaan. Handig, want dan komen wij bij onze sessie meteen tot de kern. Zodat jij daarna tijd hebt om míj het hemd van het lijf te vragen, om meteen door te sjezen naar een volgende afspraak of om ontspannen verder te praten met een tweede kop koffie.

Of ga zelf lekker schrijven

En ga je zelf aan de bak met je teksten? Dan moet je deze vragen dus aan jezelf stellen. Want jij kunt pas van start als je helder voor ogen hebt voor wie je schrijft, wat het beoogde effect is, waar je je tekst het beste kunt plaatsen, waarom jouw tekst daar nodig is, wanneer je die tekst de wereld in wilt sturen en hoe je dat het beste kunt aanpakken.

Dus ga lekker aan de slag, en gebruik deze vragenlijst als een checklist.

Schrijf ze!

Copywriter, check je auteursrecht!

Kopieerapparaat copy paste

Je schrijft weleens wat voor een ander, en die betaalt jou ervoor. Is de tekst dan van die persoon, en betekent dat dat hij of zij er alles mee mag doen wat hij of zij wil, tot aan het einde der levensdagen?

Nee.

Want stel: je schrijft de teksten voor de website van bedrijf X. Dus je ontwikkelt een tone of voice, bedenkt een leuke invalshoek, snelt knappe koppen en rolt bonkige zinnen uit de briefing uit tot ware huzarenstukjes. Copy op de site, klant blij, jij blij.

Maar na een maand zie je ineens een folder voorbijkomen. Met exact diezelfde zinnen en koppen. Terwijl jouw toestemming hiervoor niet is gevraagd. Sterker nog, je wist niet eens dat ze een folder gingen maken. Mag dat?

Nou nee, dat mag niet.

Auteursrecht, wat is dat eigenlijk Thé?

De teksten die jij hebt geschreven zijn jouw intellectuele eigendom, en daarop berust auteursrecht. Jouw auteursrecht. Als je de teksten verkoopt aan bedrijf X, is de (stilzwijgende) afspraak doorgaans dat de opdrachtgever een exclusieve licentie heeft op deze teksten. Hij of zij koopt dus de rechten op jouw teksten, maar alleen voor het doeleinde waar jij ze voor geschreven hebt. Dus in dit voorbeeld: alleen voor het gebruik op de website. Niet voor een folder, of een nieuwsbrief, of een campagne.

long hair dont care

Beeld via Quickmeme.com

Misschien denk je: Long hair, don’t care wat X doet met mijn teksten. Maar dat zou je wel moeten schelen. Jouw teksten zijn jouw handelswaar. Je hebt ze waarschijnlijk zó geschreven dat ze perfect werken op een website. Maar niet in een folder.

Tekst uit de context

Dikke kans dat X, door een blokje tekst eruit te vissen en in een folder te plakken, de tekst letterlijk uit de context haalt. Jij als auteur weet waarschijnlijk precies waarom die zinnen nou juist daar, op die plek, staan. En waarom de alinea’s op deze volgorde staan. Wanneer je tekst zomaar verplaatst naar een ander medium kan het zijn dat de kracht van jouw zinnen verloren gaat. En dat terwijl jij deze klus, inclusief logo en links, juist net heel enthousiast op de portfoliopagina van je website had gezet. Niet zulke goede reclame voor jou dus.

Nog meer recht, jee

En als X de zinnen nou een beetje aanpast? Dan vervalt het auteursrecht, toch?

Mag ook al niet.

Stel: je hebt voor X een knoeperd van een slagzin geschreven voor een campagne. Natuurlijk heb je nog meer voor ze geschreven, maar die slagzin knalt werkelijk alle kanten op. Toegegeven, de directie was niet meteen om, maar de afdeling communicatie heeft flink lopen lobbyen en jouw slagzin is erdoor. Dus: let the campaign games begin. Totdat jij nietsvermoedend op hun website kijkt en jouw slagzin, maar dan de afgezwakte variant, te zien krijgt. Eh, dit was niet de afspraak. Maar goed, de factuur is al betaald. Laten zitten dan maar?

Nee.

Ook als je je opdrachtgever een exclusieve licentie geeft, of zelfs alle rechten aan hem overdraagt, heb jij nog altijd het persoonsrecht op je teksten. Dat betekent dat er zonder jouw toestemming niet gesleuteld mag worden aan jouw teksten.

Dit blog mag je trouwens delen, mits..

Als mensen goede sier willen maken met mijn teksten die ik bijvoorbeeld hier op dit blog schrijf, mag dat natuurlijk. Maar een bronvermelding of een linkje is dan wel zo netjes. Dat doe ik ook met Autersrecht.nl, waaruit ik heb geput. Of uit dit blog, of dit.

copypasta auteursrecht

Beeld via jeremymorgan.com

Wat te doen bij ge/misbruik van auteursrecht?

Ik ben zelf eigenlijk best coulant, als opdrachtgevers zinnetjes en woorden willen gebruiken op andere communicatieplatforms. Maar ik wil het wel graag weten. En als het andere platform totaal niet aanslaat bij wat ik heb gemaakt, dan geef ik geen toestemming. Maar ik wil best het één en ander best zo omschrijven dat deze platforms wél goede teksten krijgen. En dat klusje wil ik, voor mijn huidige opdrachtgever, best voorrang geven op mijn takenlijst. Als meerwerk, dus opnieuw gefactureerd. Of als opmaat naar een nieuwe klus.

En hoe voorkom ik dan inbreuk op auteursrecht?

Ik merk zelf dat freelancers te snel denken: ik doe gewoon mijn kunstje, en ik ga weer. En er zijn natuurlijk opdrachtgevers die ook zo denken: de tekst staat online, we hebben je niet meer nodig. Maar weet dat jij eigenaar blijft van jouw product. Dat is geen gunst van de opdrachtgever, maar een verworven recht. Wanneer je hierover duidelijke afspraken maakt met je opdrachtgever laat je bovendien zien dat je je vak serieus neemt.

Dus leg in je algemene voorwaarden (die heb je wel, toch?) goed vast onder welke voorwaarden een opdrachtgever jouw product mag gebruiken.

 

Kost het jou moeite om goede afspraken te maken met opdrachtgevers over het gebruik van jouw teksten?